شاى « چاى » مشخصات : در كُتب طبّ سنّتى با نام چاى ختائى و چاى خطائى و عربى آن شاى نام برده مىشود . درختچه چاى كه از حدود 5 هزار سال قبل در چين شناخته بوده و مصرف مىشده امروزه در اغلب كشورهاى آسيا كه براى چاى اقليم مناسبى داشته باشند كاشته مىشود . چاى را در قرن سيزدهم ميلادى براى اولين بار ماركوپولو سياح ونيزى به اروپا وارد كرد و مدتها به علت گرانى و كمياب بودن آن فقط مشروب لوكس طبقات بالاى جامعه اروپا و درباريان بوده است . گياه چاى درختچه يا درخت كوچكى است كه داراى برگهاى هميشه سبز و ناخزان به رنگ سبز تيره مايل به سياه است ، ارتفاع آن تا 2 متر و در خاكها و مناطق خيلى مناسب تا 7 متر هم مىرسد . « 1 » شاه زيره مشخصات : به فارسى زيره ، شاه زيره ، زيره رومى و زيره كرمانى گفته مىشود . در كُتب طبّ سنّتى با نام‌هاى كرويا يا عربى آن تقده و كمون رومى آمده است . زيره گياهى است دو ساله مانند هويج ، ساقه آن توخالى و برگهاى آن سبز با بريدگى و تقسيمات دو مرتبه‌اى به‌طورى كه به‌صورت نوار نخى مانند شود در مىآيد . خاكهاى رسى كمى سبك كه قابل نفوذ و پر قوت و غنى از مواد آلى باشند براى زيره مناسب است . از نظر تركيبات شيميايى در تركيب زيره سياه مقدار قابل ملاحظه‌اى مواد پروتئين موجود است و در حدود 5 - 4 درصد اسانس روغنى فرّار دارد . « 2 »

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 2 ، ص 296 . ( 2 ) - همان ، ج 2 ، ص 362 .